www.sztuka-architektury.pl       ustaw jako startową       dodaj do ulubionych      

 

szukaj w serwisie:


Nagroda Pritzkera 2014 - Shigeru Ban, architekt wrażliwy

 

Fot. Shigeru Ban, fot. Shigeru Ban Architects

Jury nagrody Pritzkera od kilku lat było coraz częściej krytykowane: mówiło się o tym, że wciąż posługuje się kryteriami, jakie dotyczyły architektury dawniej, że nie reaguje na przemiany, jakie w światowej architekturze dokonały się na przestrzeni ostatnich lat. Promowanie starchitektów i ocenianie wyżej budynków efektownych, ale wciąż dość tradycyjnych – te zarzuty pojawiały się coraz częściej.

Fot. Dom z papierowych tub, 2000, Turcja, fot. Shigeru Ban Architects

I w tym roku jury jakby je usłyszało. Najważniejszą nagrodą architektoniczną świata wyróżniono bowiem architekta, którego dorobek pod względem formalnym nie jest efektowny, którego działalność jednak ma głęboko humanistyczne podstawy. Shigeru Ban – bo on jest laureatem tegorocznego Pritzkera – jest bowiem znany przede wszystkim z projektowania tymczasowych schronień dla ofiar klęsk żywiołowych. I za tę działalność właśnie jury zaliczyło go w tym roku do grona najsłynniejszych architektów świata (bo Pritzker zapewnia miejsce w tym gronie).

Fot. Dom z papierowych tub, 2001, Bhuj, Indie, fot. Kartikeya Shodhan

Shigeru Ban urodził się w 1957 roku w Tokio. Od dziecka uczył się rysować, lubił budować różne konstrukcje z drewna, jednak z największym zaangażowaniem... trenował rugby. Ostatecznie jednak zrezygnował z kariery sportowca i podjął studia na tokijskim Uniwersytecie Artystycznym. W latach 70. Ban wyjechał do USA, gdzie podróżował, uczył się angielskiego, ale też studiował w Cooper Union, znanej prywatnej uczelni, prowadzącej także wydział architektoniczny. To tam właśnie Ban zetknął się z pracami Johna Hejduka, architekta czeskiego pochodzenia, który – choć tylko na papierze – prowadził eksperymenty z różnymi materiałami budowlanymi i technikami budowania. Nie mniej istotnym doświadczeniem dla przyszłego architekta była podróż do Europy na początku lat 80. Ban trafił wówczas m.in. do Finlandii, gdzie urzekły go obiekty projektowane przez Alvara Aalto. Wielkie wrażenie na Japończyku zrobiła możliwość posługiwania się lokalnymi, prostymi materiałami oraz budowanie w tak silnym związku z okolicą, z lokalnym kontekstem i tradycją.

Fot. Tekturowa katedra, 2013, Christchurch, Nowa Zelandia, fot. Stephen Goodenough

Po powrocie do Japonii i ukończeniu studiów Ban przez rok pracował w biurze Arata Isozakiego, w 1985 roku założył własną pracownię. Pierwsze realizacje młodego projektanta – to domy jednorodzinne. Do ich budowy architekt chętnie wykorzystywał lokalne materiały (kamień, drewno), zaś kształty, jakie im nadawał były bardzo zgeometryzowane. Domy, jakie w latach 80. projektował Ban wyglądają, jakby złożone z bardzo zróżnicowanych pozornie wręcz do siebie nie pasujących klocków.

Fot. Tymczasowa szkoła podstawowa Hualin, 2008, Chengdu, Chiny, fot. Li Jun

Pierwszy obiekt, jaki Japończyk zbudował z tektury – z której dziś buduje domy, kościoły, obiekty użyteczności publiczne – powstał w 1989 roku. Był to pawilon ogrodowy – altanka, która posłużyła architektowi jako swoisty poligon doświadczalny użycia tektury w architekturze.

Fot. Papierowa sala koncertowa, 2011, L’Aquila, Włochy, fot. Fabio Mantovani

Kluczowym momentem w karierze Bana było trzęsienie ziemi, jakie nawiedziło miasto Kobe w 1995 roku. To wtedy, gdy setki tysięcy jego rodaków straciło dach nad głową Shigeru Ban zorientował się, że tektura doskonale nadaje się do budowania tymczasowych schronisk dla ludzi, którym żywioł odebrał mieszkania. Tania, lekka, łatwa w transporcie i użyciu, a także – przy odpowiednim przygotowaniu – wytrzymała i bezpieczna tektura stała się ulubionym budulcem, którego używa architekt do dziś.

Fot. Centre Pompidou-Metz, 2010, Francja, fot. Didier Boy de la Tour

Dzięki tekturowym rurom i projektom Japończyka schronienie lub niezbędne do funkcjonowania budynki uzyskały ofiary m.in. trzęsień ziemi czy huraganów w Turcji, Chinach, Japonii, Indiach, na Haiti, w USA, we Włoszech, Nowej Zelandii, na Sri Lance.

Fot. Metal Shutter House, 2010, Nowy Jork, USA , fot. Michael Moran

Jury nagrody Pritzkera właśnie za tę działalność nagrodziło Japończyka nagrodą – doceniono nie efektowne formy, nowatorskie rozwiązania techniczne, piękne detale. Wyróżniono działalność, w której architektura jest tylko narzędziem – nie jest oceniana pod względem estetycznym, ale humanistycznym, niesie bowiem pomoc, ratunek, ale także nadzieję i poczucie bezpieczeństwa. Wraca wiec do swoich korzeni, kiedy to budowało się nie po to, aby zachwycić i zadziwić, ale żeby zapewnić ludziom schronienie oraz przestrzenie, ułatwiające życie. Działalność Shigeru Bana bez wątpienia wypływa z tej samej refleksji – architekt nie jest tu artystą, który kreuje zadziwiające formy, jest twórcą, dla którego najważniejsze są potrzeby odbiorców jego pracy.

Fot. Dom bez ścian, 1997, Nagano, Japonia, fot. Hiroyuki Hirai

Shigeru Ban projektuje też „zwykłe” budynki – wszystkie odznaczają się jednak nie tylko nietypowymi formami, są także wynikiem poszukiwań i eksperymentów architekta, dotyczących zamykania przestrzeni. Domy jednorodzinne, które projektuje, mają niezwykłe formy – otwierają się na świat dookoła, czasem nie mają ścian, czasem od świata osłania je tylko tkanina. Nawet apartament, który Ban zaprojektował w Nowym Jorku można pozbawić zewnętrznej ścian tak, aby szeroko otwierał się na miasto.

Fot. Tamedia Building, 2013, Zurich, Szwajcaria, fot. Didier Boy de la Tour

W ostatnich latach Ban zaprojektował m.in. filię Centre Pompidou w mieście Metz. Ten kształtem przypominający grzyb budynek odznacza się precyzyjnie zaprojektowaną i innowacyjna konstrukcją, w której jako budulec dominuje drewno. Poza tym Ban projektuje różne obiekty komercyjne – zarabia w ten sposób pieniądze, by moc nawet za darmo pracować na rzecz poszkodowanych przez żywioły. Japończyk zaprojektował biurowce w Zurychu i Tokio, klub golfowy w Korei, w trakcie budowy są kolejne tego typu obiekty. Jedna one wciąż stanowią margines zasadniczej działalności architekta.

Więcej o laureacie Nagrody Pritzkera 2014 na pritzkerprize.com i shigerubanarchitects.com








Komentarze:
Dodaj komentarz do artykułu »

 



Frei Otto - Nagroda Pritzkera 2015. Frei Otto, architekt i konstruktor zmarł 9 marca...
Nagroda Pritzkera 2014 - Shigeru Ban, architekt wrażliwy. Fot. Shigeru Ban, fot. Shigeru Ban Architects Jury...
Nagroda Pritzkera 2013 dla Toyo Ito. 71-letni Japończyk, odznaczony 17 marca 2013 najbardziej prestiżową...
Pritzker 2012 jedzie do Chin. Za architekturę bezkompromisową, odpowiedzialną i wyrastającą ze specyficznej...
Wrażliwy i asertywny - Pritzker 2011. Z jednej strony Souto de Moura odrzuca uległość...
SANAA - Pritzker 2010. Razem pracują od ponad 15 lat, konsekwentnie trzymając...
Jørn Utzon. Być jak Jørn Utzon Tegorocznym laureatem nagrody Pritzkera...
Glenn Murcutt. Mistrz zwyczajności Glenn Murcutt jest pierwszym australijskim architektem,...
J. Herzog, P. de Meuron. "Budynek to budynek. Nie może być czytany jak...
Rem Koolhaas. Rem Koolhaas urodził się w 1946 roku. Zgodnie...
Sir Norman Foster. Norman Foster urodził się na przedmieściach Manchesteru w...
Renzo Piano. Jury doceniło humanistyczny charakter jego twórczości, która mistrzostwo...
Sverre Fehn. Sverre Fehn uważany jest za jednego z najwybitniejszych,...
Rafael Moneo. Rafael Moneo urodził się w Tudeli w Hiszpanii...
Tadao Ando. Tadao Ando urodził się w 1941 roku w...
Christian de Portzamparc. Christian de Portzamparc urodził się w 1944 roku...
Fumihiko Maki. Fumihiko Maki urodził się 6 września 1928 roku...
Alvaro Siza. Alvaro Joaqueim de Meio Siza Vieria urodził się...
Robert Venturi. Robert Venturi Robert Venturi urodził się w 1925 roku....
Aldo Rossi. Aldo Rossi Aldo Rossi (1931-1997) urodził się w Mediolanie...
Frank Gehry. Frank Gehry Frank Owen Gehry urodził się w Toronto...
Oscar Niemeyer. Oscar Niemeyer Oscar Niemeyer urodził się w 1907 roku...
Gordon Bunshaft. Gordon Bunshaft (1909-1990) jest identyfikowany z erą drapaczy...
Kenzo Tange. Kenzo Tange Kenzo Tange urodził się w 1913 roku...
Gottfried Boehm. Gottfried Böhm Gottfried Böhm urodził się w Offenbach...
Hans Hollein. Hans Hollein Hans Hollein urodził się w Wiedniu w...
Richard Meier. Richard Meier Richard Meier urodził się w 1934 roku....
Ieoh Ming Pei. Ieoh Ming Pei Ieoh Ming Pei urodził się w...
Kevin Roche. Kevin Roche Kevin Roche urodził się Dublinie w 1922...
James Stirling. James Stirling (1926-1994) urodził się w Glasgow. Dyplom...





R E K L A M A





Region:
  Status zawodowy:
  Adres e-mail:
 

R E K L A M A


Przestrzeń złapana w sieci | Wizytówki firm | Redakcja | Reklama | Film | Konkursy SZA | Webinaria architektoniczne | Polityka cookies | Polityka prwatności | Kontakt